Quickscan: WRR-rapport over handelsbeleid
Afgelopen donderdag verscheen het rapport ‘Strategisch handelen: beleid voor een geopolitieke economie’ van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Hierin wordt gepleit voor een confrontatiepolitiek ten aanzien van China. Enkele kanttekeningen.
1) De WRR constateert dat een voortvarend innovatiebeleid onvoldoende is om de economische uitdagingen die de VS en China vormen aan te kunnen en (over)afhankelijkheden te voorkomen.
2) De raad pleit voor bescherming van de Europese industrie tegen de instroom van goedkope Chinese producten door onorthodoxe middelen in te zetten, ook als dat tot Chinese tegensancties leidt.
3) Omdat de Chinese consument de hand op de knip houdt kampt de Chinese industrie met overcapaciteit. Exporteren, soms tegen dumpprijzen, is dan een oplossing.
4) Hierdoor loopt het handelstekort van de EU ten aanzien van China steeds verder op. We importeerden vorig jaar voor meer dan 300 miljard euro meer dan dat wij naar China exporteerden. Dat nadert de miljard per dag!
5) Het rapport is een beetje een open deur omdat deze discussie momenteel al volop gevoerd wordt in Den Haag, Europese hoofdsteden en Brussel. Het is in feite alleen een aanmoediging zich ten aanzien van China hard op te stellen.
6) Opvallende elementen zijn een brede importheffing en een omgekeerde bewijslast aangaande staatssteun.
7) Het is evident dat dit tot problemen met China gaat leiden, tegensancties te verwachten zijn, mogelijk zelfs een handelsoorlog. WRR zegt dat de kosten van niets doen op termijn hoger zullen zijn.
8) China is nadat ze Trump met zijn tarieven hebben afgebluft in een winning mood. Het is niet te verwachten dat ze ten aanzien van de EU een verzoenender toon zullen aanslaan.
9) Het verbod dat de Chinese overheid heeft opgelegd aan JD.com en NucTech om de boeken te openen voor Europese mededingingsonderzoekers is een veeg teken.
10) China stelt zich op het standpunt dat subsidies en andere financiële prikkels maar een deel van het verhaal vertellen. Zij zeggen dat de EU simpelweg niet concurrerend genoeg is door gebrek aan innovatie en hoge energieprijzen.
11) Ook zeggen zij dat Chinese bedrijven vanwege hun schaalgrootte en enorme thuismarkt nu eenmaal goedkoper kunnen produceren. En dat wij strengere arbo- en milieuregels hebben vinden zij geen oneerlijke concurrentie, maar een keuze.
12) Bovendien zullen de Chinezen zeggen: als jullie een industriepolitiek gaan voeren om bedrijven te stimuleren in bepaalde sectoren een inhaalslag te maken; wat is dat anders dan wat wij doen?
13) Het is duidelijk dat er iets moet gebeuren, de handelsverhouding is enorm scheef en hele bedrijfstakken kunnen verdwijnen. Denk aan de auto-industrie; een op de vijf werknemers in Duitsland en Frankrijk zijn werkzaam in deze sector.
14) Maar een brede importheffing is een recept voor handelsoorlog. Je zou zeggen: waarom geen maatwerk voor sectoren waar van oneerlijke concurrentie sprake is, zoals eerder met de automobielsector is gedaan?
13) En als het je daadwerkelijk om bescherming van werkgelegenheid te doen is; moeten regeringen dan niet juist welwillender tegenover Chinese investeringen in de EU staan dan de afhoudende houding nu? Misschien is het wel goed als er een Chinese auto- of batterijenfabriek in Europa komt te staan.
14) Je kunt dus vraagtekens zetten bij de WRR-aanbevelingen. Niet omdat er geen urgentie is of stilzitten een optie is. Maar of deze aanpak uiteindelijk niet erger is dan de kwaal.
